Utworzenie rezerwatu przyrody \u201eKleszczowskie W\u0105wozy” w gminie Zabierz\u00f3w (wojew\u00f3dztwo ma\u0142opolskie) w 2025 roku by\u0142o efektem pi\u0119cioletniej wsp\u00f3\u0142pracy lokalnej spo\u0142eczno\u015bci z naukowcami. Proces rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od dzia\u0142a\u0144 inicjatywy spo\u0142ecznej \u201eRatujmy kleszczowskie w\u0105wozy”, kt\u00f3rej motorem by\u0142a Anna Treit \u2013 z zawodu architektka, kt\u00f3ra w trakcie kampanii uko\u0144czy\u0142a studia z ochrony przyrody na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
Historia zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 2019 roku, gdy Anna Treit podczas spacer\u00f3w zauwa\u017cy\u0142a pomara\u0144czowe oznaczenia na pniach drzew \u2013 g\u0142\u00f3wnie pot\u0119\u017cnych buk\u00f3w \u2013 na p\u00f3\u0142nocnym stoku Garbu Tenczy\u0144skiego. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Nadle\u015bnictwo Krzeszowice planuje w starodrzewiu bukowym ci\u0119cia r\u0119bne przewidziane w planie urz\u0105dzenia lasu. Mieszka\u0144cy Kleszczowa i okolic wsp\u00f3lnie rozpocz\u0119li dzia\u0142ania w obronie lasu.<\/p>\n\n\n\n
Inicjatywa obejmowa\u0142a r\u00f3\u017cnorodne formy protestu i mobilizacji: kol\u0119dowanie pod najstarszymi bukami (z udzia\u0142em artystki i aktywistki Cecylii Malik oraz szopki krakowskiej), inwentaryzacj\u0119 i zg\u0142oszenie do gminy drzew o wymiarach pomnikowych (ponad 60 drzew spe\u0142nia\u0142o te kryteria), listy protestacyjne do Las\u00f3w Pa\u0144stwowych, Regionalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska i innych urz\u0119d\u00f3w, a tak\u017ce petycj\u0119, kt\u00f3r\u0105 podpisa\u0142o ponad 5 tysi\u0119cy os\u00f3b z ca\u0142ej Polski. Szybko okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce skuteczna ochrona wymaga solidnej dokumentacji przyrodniczej.<\/p>\n\n\n\n
Do odwiedzenia terenu zaproszono najpierw prof. Jerzego Szwagrzyka i dr. hab. Jana Bodziarczyka z Uniwersytetu Rolniczego, kt\u00f3rzy \u2013 zachwyceni naturalno\u015bci\u0105 obszaru \u2013 zasugerowali, \u017ce zas\u0142uguje on na rang\u0119 rezerwatu. To oni nam\u00f3wili te\u017c Ann\u0119 Treit na studia z ochrony przyrody.<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3re podj\u0119\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 pro bono, by\u0142 dr hab. in\u017c. Jan Urban z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Wykona\u0142 opracowanie dziedzictwa geologicznego obszaru: inwentaryzacj\u0119 form ska\u0142kowych, rze\u017aby krasowej oraz jaski\u0144 \u2013 w tym licz\u0105cej 60 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci Jaskini Le\u015bnych Skrzat\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142autorami opracowania geologicznego byli Andrzej Kalemba i Krzysztof Buczek. To w\u0142a\u015bnie Urban, po odkryciu w jednej z jaski\u0144 hibernuj\u0105cego podkowca ma\u0142ego, nam\u00f3wi\u0142 chiropterologa Wojciecha Guba\u0142\u0119 do przeprowadzenia inwentaryzacji nietoperzy.<\/p>\n\n\n\n
Na sfinansowanie rocznych inwentaryzacji przyrodniczych inicjatywa pozyska\u0142a minigranty i darowizny, m.in. z Funduszu Obywatelskiego im. Henryka Wujca, Funduszu Feministycznego, zbi\u00f3rki Pracowni na rzecz Wszystkich Istot oraz od Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze, Natural Forest Foundation i Fundacji Lasy i Obywatele. Dzi\u0119ki temu do bada\u0144 w\u0142\u0105czyli si\u0119 specjali\u015bci z wielu dziedzin:<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki tym pracom obszar, wcze\u015bniej praktycznie niebadany (poza zimowymi spisami nietoperzy nie istnia\u0142a o nim \u017cadna literatura), sta\u0142 si\u0119 jednym z najlepiej udokumentowanych teren\u00f3w le\u015bnych w okolicach Krakowa. W czasopi\u015bmie \u201ePrzegl\u0105d Przyrodniczy” ukaza\u0142y si\u0119 dwie prace naukowe: entomologiczna i mykologiczna.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy wniosek o utworzenie rezerwatu Anna Treit z\u0142o\u017cy\u0142a do RDO\u015a w Krakowie pod koniec 2020 roku. Zosta\u0142 odrzucony po zaledwie dw\u00f3ch miesi\u0105cach i jednej zimowej wizji terenowej \u2013 z uzasadnieniem o niewystarczaj\u0105cych walorach przyrodniczych. To w\u0142a\u015bnie ta odmowa zmotywowa\u0142a inicjatyw\u0119 do przeprowadzenia profesjonalnych, ca\u0142orocznych inwentaryzacji. W lutym 2023 roku \u2013 na pro\u015bb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 Klub Przyrodnik\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142 drugi wniosek, uzupe\u0142niony o pe\u0142n\u0105 dokumentacj\u0119 przyrodnicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym punktem zwrotnym by\u0142y zmiany personalne w Regionalnej Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Krakowie i w Nadle\u015bnictwie Krzeszowice. Decyzj\u0105 nadle\u015bniczego Edwarda Suskiego obszar oko\u0142o 100 ha zosta\u0142 w 2022 roku wpisany do nowego planu urz\u0105dzenia lasu jako \u201eKleszczowskie W\u0105wozy” i wy\u0142\u0105czony z gospodarki le\u015bnej na 10 lat, a nowe kierownictwo nadle\u015bnictwa popar\u0142o ide\u0119 rezerwatu.<\/p>\n\n\n\n
28 stycznia 2025 roku Regionalny Dyrektor Ochrony \u015arodowiska w Krakowie podpisa\u0142 zarz\u0105dzenie o utworzeniu rezerwatu przyrody \u201eKleszczowskie W\u0105wozy” o powierzchni 63,48 ha (oko\u0142o 60% pierwotnie proponowanego obszaru; pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 stanowi otulin\u0119). Zarz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie 14 lutego 2025 roku. Celem ochrony jest zachowanie \u2013 ze wzgl\u0119d\u00f3w przyrodniczych, naukowych i dydaktycznych \u2013 fragmentu p\u00f3\u0142nocnego stoku Garbu Tenczy\u0144skiego z licznymi w\u0105wozami i formami ska\u0142kowymi, pokrytego zbiorowiskami le\u015bnymi o charakterze p\u00f3\u0142naturalnym, wraz ze stanowiskami chronionych gatunk\u00f3w ro\u015blin, grzyb\u00f3w i zwierz\u0105t. Warto doda\u0107, \u017ce pierwotnie proponowana nazwa rezerwatu brzmia\u0142a \u201eMa\u0142a Puszcza Kleszczowska”.<\/p>\n\n\n\n
Przypadek Kleszczowskich W\u0105woz\u00f3w pokazuje, jak skuteczna mo\u017ce by\u0107 wsp\u00f3\u0142praca lokalnej spo\u0142eczno\u015bci z naukowcami. Inicjatywa spo\u0142eczna zatrzyma\u0142a wycink\u0119, pozyska\u0142a fundusze i stworzy\u0142a warunki do bada\u0144, a dokumentacja naukowa dostarczy\u0142a argument\u00f3w niezb\u0119dnych do formalnej ochrony obszaru. Jak podsumowa\u0142a Anna Treit po podpisaniu zarz\u0105dzenia: w powo\u0142anie rezerwatu zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b \u2013 spo\u0142ecznik\u00f3w, przyrodnik\u00f3w, edukator\u00f3w, dziennikarzy i polityk\u00f3w \u2013 a mi\u0142o\u015b\u0107 do przyrody ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
https:\/\/panel.iop.krakow.pl\/uploads\/wydawnictwa_artykuly\/42ee8a88fef0162cdc134feacfb45d3298d4395c.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/smoglab.pl\/nowy-rezerwat-kleszczowskie-wawozy\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.autoportret.pl\/artykuly\/mala-puszcza-kleszczowska\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.gov.pl\/web\/rdos-krakow\/rezerwat-przyrody-kleszczowskie-wawozy<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/kp.org.pl\/pl\/informacje\/3601-rezerwat-kleszczowskie-wawozy<\/a><\/p>\n\n\n\n http:\/\/www.ratujmy.org.pl\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Utworzenie rezerwatu przyrody \u201eKleszczowskie W\u0105wozy” w gminie Zabierz\u00f3w (wojew\u00f3dztwo ma\u0142opolskie) w 2025 roku by\u0142o efektem pi\u0119cioletniej wsp\u00f3\u0142pracy lokalnej spo\u0142eczno\u015bci z naukowcami. Proces rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od dzia\u0142a\u0144 inicjatywy spo\u0142ecznej \u201eRatujmy kleszczowskie w\u0105wozy”, kt\u00f3rej motorem by\u0142a Anna Treit \u2013 z zawodu architektka, kt\u00f3ra w trakcie kampanii uko\u0144czy\u0142a studia z ochrony przyrody na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie. Pocz\u0105tki … Read more<\/a><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":2906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","footnotes":""},"categories":[753],"tags":[],"class_list":["post-2877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekologia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2877"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2882,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2877\/revisions\/2882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/szczesliwyzakatek.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}