To, co powtarzasz w każdym związku, mówi więcej niż myślisz

Inny partner, inne miasto, inna historia znajomości – a mimo to za każdym razem ten sam moment, w którym wszystko zaczyna się psuć. Znasz to? To nie pech. To wzorzec, który mówi o Tobie więcej, niż jakikolwiek opis samego siebie.

Jest coś niepokojącego w tym, jak bardzo potrafimy powtarzać te same schematy w kolejnych związkach – nawet wtedy, gdy świadomie robimy wszystko, by tym razem było inaczej. Wybieramy „zupełnie innego” partnera, a po kilku miesiącach odkrywamy tę samą dynamikę: znowu czujemy się niedoceniani, znowu ktoś jest emocjonalnie nieobecny, znowu to my „ratujemy” związek kosztem siebie. Psychoanaliza ma na to zjawisko nazwę: przymus powtarzania.

Dlaczego psychika to robi?

To brzmi paradoksalnie, ale powtarzanie trudnych wzorców relacyjnych nie jest przypadkiem ani brakiem szczęścia – to często nieświadoma próba „naprawienia” czegoś z przeszłości. Jeśli w dzieciństwie doświadczyliśmy określonego wzorca relacji – np. rodzica emocjonalnie niedostępnego, którego trzeba było „zdobywać” swoją uwagą i wysiłkiem – psychika może nieświadomie odtwarzać podobne sytuacje w dorosłości, licząc, że tym razem zakończy się to inaczej.

Problem w tym, że sam wybór partnera bywa już podyktowany tym wzorcem – nieświadomie czujemy się przyciągani do osób, które w jakiś sposób pasują do znanego nam schematu, nawet jeśli świadomie deklarujemy, że szukamy czegoś przeciwnego. Więcej o problemach w relacjach przeczytasz tutaj.

Jak to wygląda w praktyce?

• Zawsze kończysz w relacji, w której to Ty się bardziej starasz.
• Regularnie wybierasz partnerów emocjonalnie niedostępnych, a potem zastanawiasz się, dlaczego czujesz się niekochana/y.
• Powtarza się moment, w którym bliskość zaczyna Cię przytłaczać i szukasz pretekstu do dystansu.
• W każdej relacji w pewnym momencie zaczynasz czuć, że musisz „zasłużyć” na miłość drugiej osoby.
• Zawsze to Ty jesteś tym „stabilnym”, który dźwiga emocjonalny ciężar związku.

Żaden z tych wzorców nie jest przypadkowy – każdy z nich ma swoją historię, zwykle sięgającą znacznie dalej niż obecny związek.

Dlaczego trudno to zobaczyć samemu?

Ponieważ mechanizm działa w dużej mierze poza świadomością – z definicji nie widzimy tego, czego nie widzimy. Do tego dochodzi silna tendencja, by każdą kolejną relację oceniać w oderwaniu od poprzednich: „ten związek był inny, bo ten mężczyzna/ta kobieta była inna”.

Dopiero spojrzenie z dystansu, najlepiej z pomocą kogoś z zewnątrz, pozwala dostrzec powtarzającą się nić łączącą pozornie niepowiązane historie.

Czy to oznacza, że jesteśmy skazani na powtarzanie tego samego?

Nie – ale sama chęć, by „tym razem było inaczej”, rzadko wystarcza. Wzorzec, który działa nieświadomie, nie zmienia się poprzez świadomą deklarację czy silną wolę – zmienia się poprzez zrozumienie, skąd się wziął, i stopniowe przeżycie tego, czego nie udało się przeżyć w pierwotnej relacji, która go ukształtowała.

Jaka jest w tym rola psychoterapii?

W psychoterapii psychodynamicznej wzorce relacyjne ujawniają się nie tylko w opowieściach pacjenta o jego związkach, ale też bezpośrednio w relacji z terapeutą – to jeden z powodów, dla których ta forma pracy bywa tak skuteczna właśnie w tym obszarze.

Terapeuta staje się osobą, wobec której naturalnie odtwarzają się dawne wzorce, ale jednocześnie – dzięki innej, bardziej stabilnej reakcji niż ta, do której jesteśmy przyzwyczajeni – możliwe staje się ich stopniowe przepracowanie. Więcej o charakterze tej pracy przeczytasz w artykule Wgląd, który leczy.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest przymus powtarzania?

To nieświadome odtwarzanie w dorosłych relacjach wzorców znanych z przeszłości – często w nadziei, że tym razem zakończy się to inaczej.

Dlaczego wybieram wciąż podobnych partnerów?

Bo nieświadomie przyciągają nas osoby pasujące do znanego schematu, nawet jeśli świadomie deklarujemy, że szukamy czegoś przeciwnego.

Czy da się przerwać ten cykl?

Tak. Wymaga to jednak zrozumienia źródła wzorca i pracy nad nim – sama chęć „bycia innym” rzadko wystarcza.

Jak psychoterapia pomaga przy powtarzających się schematach?

W relacji z terapeutą odtwarzają się dawne wzorce, a dzięki innej, stabilnej reakcji możliwe staje się ich stopniowe przepracowanie.

---

Jeśli zauważasz u siebie powtarzający się schemat w kolejnych związkach i chciał(a)byś go zrozumieć – zapraszamy na pierwszą konsultację w naszym gabinecie psychoterapii w Pruszkowie lub online.

Źródła

• https://doi.org/10.1037/pst0000299 – Badania nad wzorcami przywiązania i przymusem powtarzania w relacjach
• https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.648383 – Mentalizacja i zmiana wzorców relacyjnych w psychoterapii
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7010365/ – Wpływ wczesnych relacji na dorosłe wybory partnerskie
• https://www.apa.org/pubs/journals/features/pst-pst0000298.pdf – Wytyczne dotyczące pracy z wzorcami relacyjnymi
• https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.09.032 – Przeglądy dotyczące powtarzających się schematów w związkach
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6364135/ – Długoterminowe efekty terapii psychodynamicznej w zakresie relacji